Łożyska walcowe jednorzędowe

Budowa i działanie

Łożysko walcowe jednorzędowe ma jeden rząd cylindrycznych wałeczków toczących się po cylindrycznych bieżniach pierścienia wewnętrznego i zewnętrznego. Kontakt liniowy wałeczka z bieżnią na całej długości wałeczka zapewnia bardzo wysoką nośność promieniową – znacznie wyższą niż łożysko kulkowe o tych samych wymiarach zewnętrznych. Kołnierze boczne pierścieni prowadzą wałeczki osiowo i decydują o zdolności łożyska do przenoszenia sił osiowych.

Typy wg kołnierzy

NU – kołnierze na pierścieniu zewnętrznym, pierścień wewnętrzny bez kołnierzy, brak nośności osiowej, swobodny przesuw osiowy pierścienia wewnętrznego względem wałeczków – stosowany jako łożysko swobodne kompensujące rozszerzalność cieplną wału. NJ – jeden kołnierz na pierścieniu wewnętrznym i dwa na zewnętrznym, nośność osiowa w jednym kierunku. NUP – kompletne kołnierze na obu pierścieniach, nośność osiowa w obu kierunkach. N – kołnierze na pierścieniu wewnętrznym, pierścień zewnętrzny bez kołnierzy – swobodny przesuw po stronie obudowy. NF – kołnierz na pierścieniu zewnętrznym jednostronny.

Serie

Typoszereg 2, 3, 4 i 22, 23 obejmuje otwory od 15 do 320 mm i powyżej. Seria 2 (lekka) i 3 (średnia) to najczęściej stosowane typoszeregi do przekładni i silników elektrycznych. Seria 4 (ciężka) do bardzo wysokich obciążeń promieniowych. Klasy dokładności P0 do zastosowań ogólnych, P6 i P5 do wrzecion i napędów precyzyjnych.

Jak dobrać

Podaj typ (NU/NJ/NUP/N) wynikający z wymagań dotyczących sił osiowych, obciążenie promieniowe, prędkość obrotową i warunki pracy. Łożyska walcowe swobodne (NU, N) stosuje się na jednej podporze wału jako kompensator rozszerzalności cieplnej, łożyska ustalające (NUP) na drugiej podporze blokującej wał osiowo.

Zastosowanie

Przekładnie zębate walcowe, reduktory przemysłowe, silniki elektryczne dużych mocy, turbiny parowe i gazowe, sprężarki, pompy wielostopniowe, wrzeciona obrabiarek i wszelkie węzły wymagające bardzo wysokiej nośności promieniowej przy umiarkowanych prędkościach.

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego w przekładni stosuje się łożysko NU na jednej podporze i NJ lub NUP na drugiej?

Wał stalowy rozszerza się cieplnie podczas pracy – przy wale o długości 500 mm i wzroście temperatury o 50°C wydłużenie wynosi około 0,3 mm. Łożysko ustalające (NJ lub NUP) na jednej podporze blokuje wał osiowo w jednym miejscu, łożysko swobodne (NU) na drugiej podporze pozwala wałowi swobodnie przesuwać się osiowo kompensując rozszerzalność. Montaż dwóch łożysk ustalających bez kompensacji blokuje wał i powoduje naprężenia termiczne niszczące łożyska i obudowę.

Jaka jest nośność osiowa łożyska NUP?

Łożysko NUP może przenosić siły osiowe w obu kierunkach, ale ich wartość jest ograniczona – kołnierze prowadzące wałeczki nie są zaprojektowane do przenoszenia dużych sił osiowych jako głównego obciążenia. Nośność osiowa NUP wynosi typowo 10–20% nośności promieniowej. Przy dominujących siłach osiowych stosuj łożyska skośne lub stożkowe.

Czy łożysko walcowe wymaga specjalnego smaru?

Smar litowy NLGI 2 jest standardem do łożysk walcowych przy temperaturach do 80–100°C. Olej przekładniowy ISO VG 68–220 stosuje się przy kąpieli olejowej w przekładniach i reduktorach – łożyska walcowe w przekładniach smarowane są olejem przekładniowym bez dodatkowych smarowniczek. Przy wysokich temperaturach powyżej 120°C stosuj smar syntetyczny lub olej syntetyczny z inhibitorami EP.

Jak rozróżnić NU od NJ bez demontażu?

Przy łożysku zamontowanym na wale: NU nie ma kołnierza na pierścieniu wewnętrznym – pierścień wewnętrzny jest gładki po obu stronach bez żadnego kołnierza. NJ ma jeden kołnierz widoczny z jednej strony pierścienia wewnętrznego – mała szyjka lub ząb na jednym czole pierścienia wewnętrznego. Przy zdjętym łożysku różnica jest wyraźna wizualnie – NU ma pierścień wewnętrzny z gładkimi czołami, NJ z jednym wyraźnym kołnierzem po jednej stronie.

Czy łożysko walcowe można smarować smarem bez demontażu?

Tak, jeśli obudowa ma smarowniczkę i kanały doprowadzające smar do wnętrza łożyska. Smar podawaj przy obracającym się wale małymi porcjami – 1/3 zalecanej ilości co kilka minut – do momentu pojawienia się świeżego smaru przy uszczelnieniu. Nadmiar smaru podany na raz powoduje wzrost temperatury przy wałeczkach. Jeśli obudowa nie ma smarowniczki, łożysko należy demontować do dosmarowania lub pracuje w kąpieli olejowej przekładni.

Dobór i dostawa

Obsługujemy klientów z Wrocławia, Dolnego Śląska i całej Polski. Zapraszamy do kontaktu – dobór techniczny, wycena i dostawa w krótkim terminie.

Łożyska walcowe jednorzędowe NU, NJ i NUP (serie 2, 3, 4, 10, 22, 23) są wymienne między SKF, FAG, NSK i NTN przy identycznym oznaczeniu i typie. Przy wymianie NU na NJ lub NUP sprawdź czy konstrukcja wału i obudowy dopuszcza kołnierz prowadzący wałeczki – typy mają inne możliwości przenoszenia sił osiowych.