Koła pasowe i zębate

Budowa i działanie

Koło pasowe to element przekładni cięgnowej osadzony na wale, po którym biegnie pas napędowy. Rowkowany wieniec koła klinowego prowadzi pas boczne i przenosi siłę napędową przez tarcie, wieniec koła zębatego przenosi napęd przez zazębienie bez poślizgu. Koło osadza się na wale przez wpust i kołek lub przez tuleję Tapera – stożkową tuleję rozprężną eliminującą wpust i umożliwiającą szybki montaż i demontaż bez specjalnych narzędzi.

Typy i materiały

Koła klinowe żeliwne do profili klasycznych Z/A/B/C/D i wąskich SPZ/SPA/SPB/SPC – standardowy wybór do napędów przemysłowych o dużej masie i wysokiej odporności na zużycie rowka. Koła klinowe aluminiowe – lżejsze, do maszyn gdzie masa wirująca jest istotna dla dynamiki rozruchu. Koła wielorowkowe do pasów Micro-V profil PJ/PK/PL – do napędów osprzętu samochodowego i kompaktowych napędów przemysłowych. Koła zębate stalowe i z tworzywa do pasów synchronicznych T, AT, HTD i GT – stal do wysokich obciążeń i prędkości, tworzywo (poliamid, POM) do cichej pracy i niskich prędkości. Koła z piastą gładką do montażu przez wpust i koła z piastą do tulei Tapera w rozmiarach 1008–5050.

Dobór koła pasowego

Kluczowe parametry to profil pasa, liczba rowków lub zębów, średnica podziałowa lub zewnętrzna wynikająca z wymaganego przełożenia i dopuszczalnej prędkości obwodowej, szerokość wieńca i średnica otworu piasty lub rozmiar tulei Tapera pasujący do średnicy wału. Minimalna średnica koła zależy od profilu pasa – zbyt małe koło powoduje nadmierne zginanie linek nośnych pasa i skraca jego trwałość.

Jak dobrać

Podaj profil pasa, liczbę rowków lub zębów, wymaganą średnicę podziałową lub przełożenie i prędkość obrotową, średnicę wału i sposób mocowania – wpust lub tuleja Tapera. Przy wymianie podaj wymiary istniejącego koła lub oznaczenie jeśli jest widoczne. Dobieramy koło i tuleję Tapera jako kompletny węzeł lub poszczególne elementy osobno.

Zastosowanie

Napędy silników elektrycznych, wentylatorów, pomp i sprężarek, przekładnie maszyn rolniczych i budowlanych, obrabiarki, przenośniki, serwomechanizmy i napędy pozycjonujące z pasem zębatym oraz wszelkie przekładnie cięgnowe wymagające precyzyjnego doboru przełożenia przez zmianę średnic kół.

Najczęściej zadawane pytania

Jak sprawdzić czy rowek koła jest wyrobiony i wymaga wymiany?

Włóż nowy pas w rowek koła bez montażu na maszynie – pas powinien wystawać ponad powierzchnię czołową wieńca o wartość zalecaną przez producenta pasa (typowo 1–2 mm dla profili klinowych). Jeśli pas siedzi zbyt głęboko lub jego górna powierzchnia jest poniżej poziomu wieńca, rowek jest wyrobiony do kształtu prostokątnego i koło wymaga wymiany. Wyrobiony rowek powoduje poślizg pasa nawet przy prawidłowym naciągu.

Czym różni się średnica podziałowa od zewnętrznej?

Średnica podziałowa to średnica okręgu wzdłuż którego mierzona jest długość skuteczna pasa i obliczane przełożenie – dla pasa klinowego leży w osi linek nośnych, dla zębatego na kole podziałowym zębów. Średnica zewnętrzna to całkowity wymiar zewnętrzny wieńca koła. Przy obliczaniu przełożenia stosuj zawsze średnice podziałowe obu kół, nie zewnętrzne – różnica może wynosić kilka milimetrów i dawać błąd przełożenia.

Czy koło aluminiowe można stosować zamiast żeliwnego?

Tak, jeśli obciążenie i prędkość obwodowa mieszczą się w dopuszczalnych granicach dla aluminium. Koła aluminiowe są lżejsze i lepiej sprawdzają się przy częstych rozruchach i hamowaniach gdzie masa wirująca jest istotna. Żeliwo ma wyższą odporność na zużycie rowka i lepiej tłumi drgania – preferowane przy ciągłej pracy pod dużym obciążeniem i przy pasach klinowych o dużych naciągach bocznych.

Czy koło do pasa klinowego klasycznego pasuje do pasa wąskiego?

Nie. Profile klinowe klasyczne A/B/C i wąskie SPZ/SPA/SPB mają zbliżoną szerokość ale różny kąt i głębokość rowka. Pas wąski SPA założony na koło do profilu A będzie siedział zbyt wysoko lub zbyt głęboko i nie będzie prawidłowo prowadzony. Zawsze stosuj koło zaprojektowane do konkretnego profilu pasa – profil rowka musi być zgodny z profilem pasa.

Jak wyważyć koło pasowe po montażu na wale?

Koła pasowe do prędkości obwodowych poniżej 25 m/s zazwyczaj nie wymagają dynamicznego wyważania po montażu – wyważanie statyczne przeprowadzone fabrycznie jest wystarczające. Powyżej 25 m/s i przy kołach o dużej masie i średnicy zaleca się dynamiczne wyważenie zespołu koło–tuleja Tapera–wał po montażu, szczególnie gdy drgania są problemem. Jeśli po wymianie koła pojawiły się drgania których wcześniej nie było, sprawdź najpierw ustawienie kół w jednej płaszczyźnie i naciąg pasa przed zleceniem wyważania.

Dobór i dostawa

Obsługujemy klientów z Wrocławia, Dolnego Śląska i całej Polski. Zapraszamy do kontaktu – dobór techniczny, wycena i dostawa w krótkim terminie.

Koła pasowe i zębate różnych producentów są wymienne przy identycznym profilu rowka, liczbie rowków i średnicy podziałowej. Koła aluminiowe, żeliwne i stalowe pasują do pasów tego samego profilu niezależnie od producenta koła. Przy wymianie podaj profil pasa, liczbę zębów lub średnicę i sposób mocowania (pełna piasta, na rozwiert lub pod tuleję Tapera).